راهنمای کامل سامانه صیاد بانک مرکزی؛ ثبت و استعلام چک

سامانه صیاد که مخفف «صدور یکپارچه الکترونیکی دسته چک» است، توسط بانک مرکزی با هدف متمرکزسازی درخواست‌های صدور دسته چک، امکان استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده و جلوگیری از جعل چک راه‌اندازی شده است. این سامانه با حذف قدرت تشخیص سلیقه‌ای بانک‌ها در صدور دسته چک، استانداردی واحد ایجاد کرده و به ذینفع چک اجازه می‌دهد قبل از دریافت، از خوش‌حسابی صادرکننده مطلع شود تا آمار چک‌های برگشتی کاهش یابد.

چک‌های جدید صیادی که با رنگ بنفش شناخته می‌شوند، برخلاف چک‌های قدیمی، فاقد قابلیت صدور در وجه حامل هستند و حتماً باید نام گیرنده در سامانه صیاد ثبت شود. همچنین، اعتبار قانونی این چک‌ها منوط به ثبت سیستمی در سامانه صیاد است؛ به این معنا که اگر صادرکننده چک را در سامانه ثبت نکند، بانک وجهی را به دارنده پرداخت نخواهد کرد و چک تنها به عنوان یک سند مدنی در دادگاه قابل پیگیری خواهد بود.

هر برگ چک صیادی دارای یک شماره اختصاصی ۱۶ رقمی در گوشه سمت بالا و چپ است که به آن شناسه صیادی می‌گویند. این شناسه کلید دسترسی به تمامی خدمات سامانه صیاد از جمله ثبت، تایید، انتقال و استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده است. بدون این شناسه، هیچ تراکنشی در سامانه صیاد یا اپلیکیشن‌های بانکی امکان‌پذیر نیست و تمام هویت دیجیتال چک به این شماره وابسته است.

هنگامی که در استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده چک با رنگ سفید مواجه می‌شوید، به این معناست که صادرکننده چک فاقد هرگونه سابقه چک برگشتی رفع سوء اثر نشده در شبکه بانکی کشور است. این بهترین وضعیت اعتباری ممکن است و نشان‌دهنده خوش‌حسابی کامل شخص در معاملات بانکی گذشته می‌باشد. معامله با افرادی که دارای وضعیت سفید هستند، کمترین ریسک ممکن را برای ذینفع چک به همراه دارد.

رنگ زرد نشان‌دهنده این است که صادرکننده دارای یک فقره چک برگشتی یا حداکثر ۵ میلیون تومان بدهی است. اما رنگ نارنجی وضعیت نگران‌کننده‌تری را نشان می‌دهد؛ یعنی صادرکننده بین ۲ تا ۴ فقره چک برگشتی داشته یا سقف بدهی او حداکثر ۲۰ میلیون تومان است. در هر دو حالت، گیرنده چک باید با احتیاط بیشتری عمل کند، چرا که صادرکننده سابقه بدحسابی در سیستم بانکی را دارد.

وضعیت قرمز بدترین رتبه اعتباری است و به این معناست که شخص بیش از ۱۰ فقره چک برگشتی یا بیش از ۵۰ میلیون تومان بدهی رفع سوء اثر نشده دارد. افرادی که در وضعیت قرمز هستند، طبق قانون جدید چک، حق صدور چک جدید در سامانه صیاد را ندارند و سامانه اجازه ثبت چک را به آن‌ها نمی‌دهد. همچنین این افراد از دریافت تسهیلات بانکی و افتتاح حساب جدید محروم خواهند شد.

چکاد نسل جدید چک‌های صیادی است که کاملاً به صورت الکترونیکی صادر می‌شود و نیازی به کاغذ ندارد. تمام مراحل از درخواست دسته چک تا صدور، پشت‌نویسی و نقد کردن آن در محیط گوشی هوشمند یا اینترنت‌بانک انجام می‌شود. امنیت چکاد به دلیل استفاده از امضای دیجیتال (نماد) بسیار بالاتر از چک کاغذی است و خطراتی مانند سرقت، جعل یا مفقودی کاغذ چک در آن به کلی حذف شده است.

چک‌های قدیمی که قبل از سال ۱۴۰۰ صادر شده‌اند، همچنان طبق روال سابق معتبر هستند و نیازی به ثبت در سامانه صیاد ندارند. این چک‌ها را می‌توان به صورت دستی نوشت و با پشت‌نویسی منتقل کرد. با این حال، بانک مرکزی به تدریج در حال جمع‌آوری این چک‌هاست و توصیه می‌شود دارندگان این دسته‌چک‌ها برای بهره‌مندی از مزایای قانون جدید، نسبت به تعویض آن‌ها با دسته‌چک‌های صیادی جدید اقدام کنند.

طبق قانون جدید چک که از سال ۱۴۰۰ اجرایی شد، صدور چک در وجه حامل برای چک‌های صیادی بنفش ممنوع است. صادرکننده موظف است نام و نام خانوادگی و کد ملی گیرنده را دقیقاً در متن چک درج کرده و همان اطلاعات را در سامانه صیاد نیز ثبت کند. در صورت درج عبارت «در وجه حامل»، چک فاقد اعتبار بانکی بوده و بانک‌ها از پرداخت وجه آن خودداری خواهند کرد.

صادرکننده باید پس از نوشتن فیزیکی چک، به یکی از ابزارهای دسترسی به سامانه صیاد (مانند اپلیکیشن‌های پرداخت، اینترنت‌بانک یا خودپرداز) مراجعه کند. سپس با وارد کردن شناسه ۱۶ رقمی چک، تاریخ، مبلغ و کد ملی گیرنده را ثبت نماید. در نهایت با تایید اطلاعات و دریافت پیغام «ثبت موفق»، فرآیند به پایان می‌رسد. دقت کنید که بدون این ثبت سیستمی، چک عملاً تکه‌ای کاغذ بی‌ارزش برای بانک محسوب می‌شود.

پس از ثبت چک توسط صادرکننده، گیرنده باید به سامانه صیاد مراجعه کرده و با وارد کردن شناسه ۱۶ رقمی، اطلاعات ثبت شده (مبلغ و تاریخ) را با فیزیک چک تطبیق دهد. در صورت صحت اطلاعات، گیرنده باید گزینه «تایید» را انتخاب کند. تا زمانی که گیرنده چک را در سامانه تایید نکند، فرآیند انتقال مالکیت تکمیل نشده و چک در زمان سررسید قابل نقد شدن در بانک نخواهد بود.

در چک‌های صیادی جدید، پشت‌نویسی دستی برای انتقال چک فاقد اعتبار است. برای انتقال، دارنده چک (ذینفع) باید به سامانه صیاد مراجعه کرده، شناسه چک را وارد کند و گزینه «انتقال» را انتخاب نماید. سپس کد ملی شخص جدید (گیرنده جدید) را وارد کرده و ثبت می‌کند. شخص ثالث نیز باید مجدداً به سامانه مراجعه کرده و دریافت چک را تایید کند تا زنجیره انتقال به درستی تکمیل شود.

بله، بانک مرکزی برای افرادی که به گوشی هوشمند یا اینترنت دسترسی ندارند، امکان ثبت، تایید و استعلام چک را از طریق خودپردازهای تمامی بانک‌ها فراهم کرده است. فرد می‌تواند با استفاده از کارت بانکی خود به هر خودپردازی مراجعه کرده و از منوی «خدمات چک»، عملیات مورد نظر را انجام دهد. لازم نیست خودپرداز حتماً متعلق به بانک صادرکننده چک باشد و تمامی شبکه شتاب این خدمات را ارائه می‌دهند.

در صورتی که صادرکننده از ثبت چک در سامانه صیاد خودداری کند، گیرنده نباید چک فاقد ثبت را قبول کند. اگر چک دریافت شده و ثبت نشده باشد، بانک وجه آن را پرداخت نمی‌کند. در این شرایط، دارنده می‌تواند از طریق مراجع قضایی و با استناد به فیزیک چک به عنوان یک سند طلب عادی، دادخواست مطالبه وجه بدهد، اما نمی‌تواند از مزایای قانون تجارت و صدور اجراییه مستقیم دادگاه برای چک استفاده کند.

بهترین روش، استفاده از سرویس «استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده» در سامانه صیاد است. شما می‌توانید با ارسال شناسه ۱۶ رقمی به سرشماره ۷۰۰۷۰۰ یا استفاده از اپلیکیشن‌های بانکی، رنگ اعتباری صادرکننده را مشاهده کنید. این استعلام به شما می‌گوید که آیا صادرکننده چک برگشتی دارد یا خیر. توصیه می‌شود حتماً قبل از نهایی کردن هر معامله‌ای، این استعلام را شخصاً انجام دهید تا از ریسک‌های احتمالی جلوگیری شود.

برای ثبت چک‌های متعلق به شرکت‌ها، امضاداران مجاز شرکت باید با استفاده از توکن یا امضای دیجیتال مخصوص به اینترنت‌بانک حقوقی مراجعه کنند. ثبت چک باید توسط افرادی انجام شود که در روزنامه رسمی حق امضای چک را دارند. همچنین در هنگام ثبت، باید شناسه ملی شرکت به عنوان صادرکننده درج شود. فرآیند تایید و انتقال نیز برای اشخاص حقوقی مشابه است اما نیاز به تاییدیه سیستمی صاحبان امضا دارد.

در صورت مفقودی، ابتدا باید سریعاً به بانک صادرکننده اطلاع داده شود تا وضعیت چک در سامانه صیاد به حالت «مفقودی» تغییر یابد. سپس صاحب چک موظف است ظرف یک هفته به مراجع قضایی (شورای حل اختلاف یا دادسرا) مراجعه کرده و گواهی تقدیم شکایت را به بانک ارائه دهد. در سامانه صیاد نیز امکان مسدودسازی موقت شناسه چک برای جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی پیش‌بینی شده است.

خیر، پس از اینکه صادرکننده چک را در سامانه صیاد ثبت کرد و عملیات با موفقیت به پایان رسید، امکان ویرایش یا لغو یک‌طرفه آن وجود ندارد. اگر اشتباهی در مبلغ یا تاریخ رخ داده باشد، صادرکننده باید از گیرنده بخواهد که چک را در سامانه «رد» کند یا در صورت تایید، آن را به صادرکننده بازگرداند (انتقال مجدد). این محدودیت برای جلوگیری از کلاهبرداری و تغییرات غیرمجاز در اسناد بانکی وضع شده است.

مهم‌ترین پیش‌نیاز فنی، انطباق شماره موبایل کاربر با کد ملی او (طرح مالکیت سیم‌کارت) است. سیستم صیاد برای احراز هویت از سامانه «شاهکار» استفاده می‌کند؛ لذا سیم‌کارت مورد استفاده در گوشی باید حتماً به نام شخص باشد. همچنین گوشی باید قابلیت اتصال به اینترنت را داشته و اپلیکیشن مورد نظر (مانند آپ، ۷۲۴ یا اپلیکیشن اختصاصی بانک‌ها) آخرین نسخه به‌روزرسانی شده باشد تا منوی خدمات صیاد فعال گردد.

کد شهاب یا «شناسه هویت الکترونیک بانکی»، یک شماره اختصاصی برای هر مشتری در شبکه بانکی ایران است. برای اینکه بتوانید در سامانه صیاد چک صادر کنید یا چکی را تایید نمایید، باید اطلاعات شما در سامانه نهاب بانک مرکزی تکمیل شده و کد شهاب داشته باشید. اگر بانکی به شما اعلام کرد که کد شهاب ندارید، باید با مراجعه حضوری و به‌روزرسانی اطلاعات شناسنامه‌ای و آدرس، این کد را دریافت کنید تا دسترسی شما به صیاد باز شود.

برای استعلام سریع بدون نیاز به اینترنت، می‌توانید شناسه ۱۶ رقمی چک را به سرشماره ۷۰۰۷۰۰ پیامک کنید. قالب پیامک باید به صورت (شناسه ۱۶ رقمی*۱*۱) باشد. پس از ارسال، سامانه پاسخی حاوی نام صادرکننده و رنگ وضعیت اعتباری او (سفید، زرد، نارنجی، قهوه‌ای یا قرمز) برای شما ارسال می‌کند. هزینه این پیامک طبق تعرفه مصوب از اعتبار سیم‌کارت شما کسر می‌شود و روشی بسیار سریع برای معاملات در محل است.

این خطا زمانی رخ می‌دهد که شماره موبایلی که با آن وارد اپلیکیشن شده‌اید، در سامانه شاهکار به نام کد ملی شما ثبت نشده باشد. برای رفع این مشکل، یا باید سیم‌کارتی که به نام خودتان است را در گوشی قرار دهید و یا با مراجعه به دفاتر پیشخوان دولت، مالکیت سیم‌کارت فعلی را به نام خود تغییر دهید. سامانه صیاد به دلیل حساسیت امنیتی بالا، اجازه فعالیت به کاربران با سیم‌کارت غیر را نمی‌دهد.

بانک مرکزی مستقیماً یک درگاه وب عمومی برای ثبت چک ندارد، اما تمامی بانک‌ها در وب‌سایت اینترنت‌بانک خود، بخش اختصاصی «سامانه صیاد» را تعبیه کرده‌اند. همچنین درگاه‌های عمومی مانند «سایت بانک مرکزی» بخش استعلام وضعیت اعتباری را دارند. برای ثبت و تایید، کاربران باید از طریق درگاه‌های واسط معتبر (اینترنت‌بانک‌ها یا اپلیکیشن‌های پرداخت تایید شده) اقدام کنند که همگی به هسته مرکزی صیاد متصل هستند.

سامانه صیاد از پروتکل‌های امنیتی چندلایه استفاده می‌کند. احراز هویت از طریق سامانه شاهکار، استفاده از رمزهای پویا در برخی تراکنش‌ها و ثبت دقیق لاگ‌های سیستمی از جمله این موارد است. همچنین تمامی تراکنش‌ها با امضای دیجیتال یا تاییدیه‌های بانکی همراه است. از آنجا که فیزیک چک بدون ثبت سیستمی ارزشی ندارد، ریسک جعل فیزیکی چک که در گذشته بسیار شایع بود، در این سیستم به حداقل رسیده است.

به دلیل انجام عملیات «پایان روز» (End of Day) در شبکه بانکی و به‌روزرسانی پایگاه داده‌های بانک مرکزی، معمولاً در دقایقی بین ساعت ۱۲ شب تا ۱ بامداد، ممکن است دسترسی به سامانه صیاد با اختلال مواجه شود. این یک فرآیند فنی استاندارد برای تطبیق تراکنش‌های روزانه است. توصیه می‌شود کاربران ثبت و تایید چک‌های حساس خود را به ساعات میانی روز موکول کنند تا با ترافیک یا قطعی موقت مواجه نشوند.

برای استفاده از چکاد، کاربر حتماً باید برنامه «هامون» را برای مدیریت امضای دیجیتال نصب کرده باشد و گواهی امضای الکترونیکی فعال داشته باشد. همچنین بانک صادرکننده باید خدمات چکاد را در اپلیکیشن اختصاصی خود فعال کرده باشد. از نظر سخت‌افزاری، گوشی باید دارای قابلیت‌های امنیتی مناسب برای نگهداری کلیدهای خصوصی امضا باشد. در حال حاضر چندین بانک بزرگ کشور این خدمت را به صورت فنی عملیاتی کرده‌اند.

هزینه استعلام وضعیت اعتباری از طریق سامانه پیامکی ۷۰۰۷۰۰ در حال حاضر مبلغ ۳۵۰۰ ریال (۳۵۰ تومان) به ازای هر استعلام موفق است. این مبلغ بابت خدمات سامانه و هزینه پیامک کسر می‌شود. در اپلیکیشن‌های پرداخت نیز معمولاً مبلغ مشابهی برای استعلام‌های دقیق و نمایش رنگ‌بندی اعتباری از کاربر دریافت می‌گردد. استعلام‌های ساده در برخی اینترنت‌بانک‌ها ممکن است برای مشتریان همان بانک رایگان باشد.

طبق آخرین بخشنامه‌های بانک مرکزی، عملیات ثبت، تایید و انتقال چک در سامانه صیاد از طریق اپلیکیشن‌های پرداخت و اینترنت‌بانک‌ها معمولاً رایگان است و کارمزد جداگانه‌ای برای آن تعریف نشده است. با این حال، برخی اپلیکیشن‌ها ممکن است بابت خدمات ارزش افزوده یا استعلام‌های جانبی مبالغ اندکی دریافت کنند. کارمزد اصلی صدور دسته چک در زمان درخواست در شعبه از حساب مشتری کسر می‌شود.

هزینه صدور دسته چک شامل هزینه چاپ برگه چک و تمبر مالیاتی است. در حال حاضر هزینه هر برگ چک صیادی مبلغ ۵۰۰۰ ریال (۵۰۰ تومان) به علاوه هزینه‌های اداری صدور دسته چک است. به عنوان مثال برای یک دسته چک ۲۵ برگی، مبلغی حدود ۱۲۵۰۰ تومان بابت برگه‌ها به اضافه کارمزدهای بانکی از حساب مشتری کسر می‌شود. این مبالغ ممکن است با تغییر بخشنامه‌های سالانه بانک مرکزی کمی تغییر کند.

اگر بخواهید چک صیادی را در شعبه‌ای غیر از بانک صادرکننده (به صورت کلرینگ یا چکاوک) نقد کنید، مشمول کارمزد خدمات بین‌بانکی می‌شوید. این کارمزد طبق تعرفه بانک مرکزی معمولاً مبلغی ثابت (حدود ۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ تومان) بابت فرآیند پایا یا ساتنا و عملیات چکاوک است. اما اگر چک را در همان بانک صادرکننده به حساب بخوابانید یا نقد کنید، معمولاً کارمزدی از شما کسر نخواهد شد.

خیر، فرآیند تایید چک توسط ذینفع (گیرنده) در سامانه صیاد کاملاً رایگان است. گیرنده چک می‌تواند با مراجعه به اپلیکیشن‌های معتبر یا خودپردازها، بدون پرداخت کارمزد، اطلاعات چک را مشاهده و تایید نماید. تنها در صورتی که گیرنده بخواهد استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده (رنگ‌بندی) را بگیرد، باید کارمزد مربوط به استعلام (۳۵۰ تومان) را پرداخت نماید.

هزینه رفع سوء اثر شامل واریز مبلغ کسری چک به حساب و همچنین پرداخت کارمزد اداری بانک است. کارمزد رفع سوء اثر برای هر فقره چک مبلغی حدود ۱۲۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ تومان است که بابت مکاتبات سیستمی و تغییر وضعیت در سامانه بانک مرکزی دریافت می‌شود. البته این جدا از جریمه‌های احتمالی قانونی یا هزینه‌های دادرسی است که ممکن است در صورت شکایت دارنده چک ایجاد شده باشد.

بله، یکی از اهداف چک دیجیتال کاهش هزینه‌هاست. در چکاد هزینه چاپ کاغذ و تمبر فیزیکی حذف شده است. اگرچه کارمزدی بابت صدور امضای دیجیتال و خدمات سامانه دریافت می‌شود، اما در مجموع برای افرادی که تعداد چک بالایی دارند، چک دیجیتال به صرفه‌تر است. همچنین هزینه‌های جانبی مانند جابجایی فیزیکی چک و ریسک‌های امنیتی در چکاد به صفر رسیده که خود یک صرفه‌جویی غیرمستقیم بزرگ محسوب می‌شود.

در حال حاضر انتقال چک در سامانه صیاد مشمول هیچ‌گونه مالیاتی نیست. شایعاتی مبنی بر دریافت مالیات از تراکنش‌های چک صیادی وجود داشت که توسط بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی تکذیب شد. انتقال چک تنها یک عملیات بانکی برای جابجایی ذینفع است. البته باید توجه داشت که گردش مالی حساب‌ها ممکن است در بررسی‌های مالیاتی مشاغل مورد توجه قرار گیرد، اما خودِ فرآیند انتقال چک هزینه مالیاتی ندارد.

خیر، طبق قانون جدید، چکی که در سامانه صیاد ثبت نشده باشد، مشمول قوانین چک نیست و بانک گواهی عدم پرداخت (برگشت چک) صادر نمی‌کند. در این حالت بانک تنها مطلبی مبنی بر عدم ثبت چک در سامانه صادر می‌کند. دارنده چنین چکی نمی‌تواند از مزیت صدور اجراییه مستقیم دادگاه استفاده کند و باید مسیر طولانی رسیدگی قضایی به عنوان یک طلب عادی را طی کند که ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها طول بکشد.

بانک مرکزی بر اساس سطح درآمد، دارایی‌ها و سابقه اعتباری هر فرد، سقف مشخصی را برای صدور چک در نظر می‌گیرد. مجموع مبالغ چک‌های صادر شده توسط یک فرد در سامانه صیاد نباید از این سقف فراتر رود. این قانون برای جلوگیری از صدور چک‌های بی‌حساب و کتاب وضع شده است. اگر فردی بخواهد بیش از سقف اعتباری خود چک صادر کند، سامانه اجازه ثبت چک جدید را به او نخواهد داد مگر اینکه چک‌های قبلی پاس شوند.

در صورت برگشت خوردن چک، سامانه صیاد به صورت خودکار محدودیت‌های شدیدی را اعمال می‌کند: ۱. عدم امکان افتتاح حساب جدید ۲. مسدود شدن تمامی وجوه در کلیه حساب‌های بانکی فرد به میزان مبلغ چک ۳. عدم دریافت تسهیلات بانکی ۴. عدم صدور کارت بانکی جدید ۵. عدم امکان ثبت چک جدید در سامانه صیاد. این محدودیت‌ها تا زمان رفع سوء اثر کامل از چک برگشتی پابرجا خواهند بود.

بله، صدور چک صیادی بابت ضمانت امکان‌پذیر است، اما باید در هنگام ثبت در سامانه صیاد، بابت و علت صدور چک «ضمانت» انتخاب شود. همچنین در متن فیزیکی چک نیز باید عبارت «بابت ضمانت» درج گردد. نکته مهم این است که چک ضمانت نیز باید حتماً در سامانه ثبت و توسط گیرنده تایید شود، در غیر این صورت برای ذینفع فاقد اعتبار قانونی به عنوان ضمانت‌نامه بانکی خواهد بود.

رفع سوء اثر به چند روش انجام می‌شود: ۱. واریز مبلغ چک به حساب و مسدود کردن آن به مدت یک سال ۲. ارائه لاشه چک به بانک ۳. ارائه رضایت‌نامه محضری از دارنده چک ۴. ارائه حکم قضایی مبنی بر رفع سوء اثر ۵. انقضای مدت ۳ سال از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت، مشروط به عدم طرح دعوای حقوقی یا کیفری. پس از انجام هر یک از این موارد، بانک موظف است وضعیت فرد را در سامانه صیاد به سفید تغییر دهد.

بله، از آنجا که چک صیادی یک دارایی مالی محسوب می‌شود، طلبکاران می‌توانند با داشتن حکم قضایی، نسبت به توقیف مبلغ چک در حساب صادرکننده یا توقیف خودِ سند چک اقدام کنند. با توجه به شفافیت سامانه صیاد، مراجع قضایی به راحتی می‌توانند استعلام بگیرند که چه چک‌هایی به نام فرد ثبت شده یا فرد چه چک‌هایی را در دست دارد، که این امر فرار از دین را بسیار دشوارتر از گذشته کرده است.

در چک‌های صیادی که به نام شرکت‌ها صادر می‌شود، هم شخص حقوقی (شرکت) و هم امضاکنندگان فیزیکی چک (مدیرعامل یا اعضای هیئت مدیره) مسئولیت تضامنی دارند. این یعنی در صورت برگشت خوردن چک، دارنده می‌تواند علیه هر دو شکایت کند. همچنین محدودیت‌های سامانه صیاد (مانند عدم ثبت چک جدید) هم برای شرکت و هم برای شخص امضاکننده اعمال خواهد شد تا مدیران در صدور چک‌های شرکتی دقت بیشتری داشته باشند.

بله، اما شرایط آن سخت‌گیرانه است. طبق قانون، چک باید به روز صادر شده باشد تا جنبه کیفری پیدا کند. اگر ثابت شود چک بابت ضمانت، تخلیه ملک، یا به صورت وعده‌دار صادر شده است، جنبه کیفری آن حذف و فقط به صورت حقوقی قابل پیگیری است. با این حال، در قانون جدید، دارنده چک صیادی می‌تواند بدون نیاز به طی کردن مراحل طولانی دادرسی، مستقیماً از اجرای احکام دادگاه درخواست صدور اجراییه و توقیف اموال صادرکننده را بکند.

طبق ماده ۱۴ قانون چک، صادرکننده یا ذینفع می‌تواند با ادعای مفقودی، سرقت یا جعل، دستور عدم پرداخت به بانک بدهد. بانک موظف است وجه را مسدود کند. اما اگر پس از بررسی مشخص شود که ادعای فرد دروغ بوده و فقط برای فرار از پرداخت وجه چک دستور عدم پرداخت داده است، فرد به مجازات حبس و جریمه نقدی محکوم خواهد شد. سامانه صیاد تمامی این دستورات را ثبت کرده و سوابق آن را برای مراجع قضایی نگهداری می‌کند.