نشانه های سوختن هارد و خرابی هارد دیسک کامپیوتر

شایع‌ترین نشانه‌های فیزیکی در هارد دیسک‌های مکانیکی شامل شنیدن صداهای غیرعادی مانند تیک‌تیک (Click of Death)، صدای سایش فلز یا وزوز شدید است. این صداها معمولاً ناشی از برخورد هد با پلاتر یا خرابی موتور چرخان هارد هستند. علاوه بر این، داغ شدن بیش از حد بدنه هارد و استشمام بوی سوختگی از برد الکترونیکی (PCB) نشان‌دهنده نوسانات شدید ولتاژ و سوختن قطعات روی برد است که در این شرایط باید فوراً سیستم را خاموش کرد.

بله، تفاوت‌های اساسی وجود دارد. برخلاف HDD، حافظه‌های SSD فاقد قطعات متحرک هستند، بنابراین هیچ صدای فیزیکی تولید نمی‌کنند. نشانه‌های خرابی SSD معمولاً شامل خطاهای نرم‌افزاری، ناپدید شدن ناگهانی درایو از لیست بوت، کندی شدید در نوشتن اطلاعات، و خطای Read-Only شدن (فقط خواندنی) است. در بسیاری از موارد، SSDها بدون هیچ هشدار قبلی کاملاً از کار می‌افتند، در حالی که HDDها معمولاً با صدا یا کندی تدریجی هشدار می‌دهند.

کندی ویندوز می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد، اما اگر این کندی با فریز شدن‌های چند ثانیه‌ای (Stuttering) هنگام باز کردن پوشه‌ها یا کپی کردن فایل‌ها همراه باشد، احتمال خرابی هارد بسیار بالا است. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که سیستم عامل سعی می‌کند اطلاعات را از یک سکتور آسیب‌دیده (Bad Sector) بخواند و به دلیل عدم پاسخگویی هارد، کل سیستم موقتاً قفل می‌شود. برای اطمینان باید سلامت هارد را با ابزارهای تخصصی بررسی کرد.

صدای کلیک که به آن Click of Death نیز می‌گویند، یکی از خطرناک‌ترین علائم خرابی فیزیکی است. این صدا زمانی تولید می‌شود که بازوی هد نمی‌تواند موقعیت خود را روی دیسک پیدا کند و مدام به نقطه شروع باز می‌گردد و به ضربه‌گیر برخورد می‌کند. این وضعیت نشان‌دهنده خرابی هد یا نقص در فریمور هارد است. ادامه دادن به کار با چنین هاردی می‌تواند باعث خراشیده شدن سطح پلاتر و نابودی دائمی اطلاعات شود.

عدم شناسایی هارد در بایوس می‌تواند ناشی از سه عامل اصلی باشد: اول، خرابی کابل دیتا (SATA) یا کابل برق؛ دوم، سوختن برد الکترونیکی هارد (PCB) که مانع از انتقال جریان و دیتا می‌شود؛ و سوم، خرابی شدید موتور یا هد که اجازه بالا آمدن (Spin-up) به هارد را نمی‌دهد. اگر با تعویض کابل مشکل حل نشد، احتمالاً هارد دچار نقص فنی جدی شده و نیاز به بررسی توسط متخصص در کلینیک بازیابی دارد.

بله، ضربه به لپ‌تاپ در حالت روشن بسیار خطرناک‌تر است. در حالت روشن، پلاترهای هارد با سرعت ۵۴۰۰ یا ۷۲۰۰ دور در دقیقه در حال چرخش هستند و هد با فاصله‌ای در حد نانومتر روی سطح دیسک پرواز می‌کند. یک ضربه کوچک می‌تواند باعث برخورد هد با سطح دیسک (Head Crash) شود که منجر به ایجاد خراش و از دست رفتن دائمی اطلاعات می‌گردد. در حالت خاموش، هد در ناحیه امن پارک شده است، اما همچنان ضربات شدید می‌تواند آسیب‌رسان باشد.

ناپدید شدن پارتیشن‌ها معمولاً به دلیل خرابی در جدول پارتیشن (Partition Table) یا آسیب دیدن سکتورهای ابتدایی هارد که حاوی اطلاعات ساختار فایل هستند، رخ می‌دهد. همچنین خرابی فیزیکی در هد خواندن/نوشتن می‌تواند باعث شود سیستم نتواند بخش‌های خاصی از هارد را شناسایی کند. در حافظه‌های SSD، این مشکل اغلب ناشی از نقص در کنترلر یا به پایان رسیدن عمر سلول‌های حافظه است که باعث می‌شود درایو به طور خودکار برای محافظت از داده‌ها از دسترس خارج شود.

نوسانات برق یکی از اصلی‌ترین دشمنان قطعات الکترونیکی از جمله هارد است. افزایش ناگهانی ولتاژ می‌تواند باعث سوختن دیودهای محافظ (TVS Diodes) یا چیپ کنترلر روی برد هارد شود. در موارد شدیدتر، این نوسان ممکن است به موتور هارد یا پیش‌تقویت‌کننده (Pre-Amp) که داخل محفظه هارد قرار دارد نیز آسیب برساند. استفاده از محافظ برق استاندارد یا منبع تغذیه (PSU) با کیفیت در کامپیوترهای رومیزی تا حد زیادی از این بروز این مشکل جلوگیری می‌کند.

برای بررسی اولیه می‌توانید از دستور 'wmic diskdrive get status' در CMD استفاده کنید، اما برای تحلیل دقیق‌تر، استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی مانند CrystalDiskInfo یا Hard Disk Sentinel توصیه می‌شود. این برنامه‌ها با خواندن ویژگی‌های S.M.A.R.T هارد، اطلاعاتی نظیر تعداد سکتورهای جایگزین شده، دمای عملیاتی و ساعات کارکرد را نمایش می‌دهند. اگر وضعیت سلامت (Health) کمتر از ۱۰۰٪ یا به رنگ زرد و قرمز درآمد، باید سریعاً از اطلاعات خود نسخه پشتیبان تهیه کنید.

اولین و حیاتی‌ترین اقدام، خاموش کردن فوری سیستم و قطع برق هارد است. هر ثانیه کار کردن هاردی که مشکل فیزیکی دارد، ریسک خراشیدگی پلاتر و نابودی غیرقابل بازگشت اطلاعات را افزایش می‌دهد. به هیچ وجه سعی نکنید با نرم‌افزارهای بازیابی اطلاعات، هارد دارای صدای فیزیکی را اسکن کنید، زیرا فشار ناشی از خواندن مکرر سکتورها باعث تخریب بیشتر هد و سطح دیسک می‌شود. در این مرحله فقط باید به مراکز تخصصی بازیابی مراجعه کرد.

فرآیند بازیابی معمولاً شامل چهار مرحله اصلی است: ۱. تشخیص (Diagnostic) برای تعیین نوع خرابی (منطقی یا فیزیکی)؛ ۲. تعمیر یا تعویض قطعات آسیب‌دیده مانند برد یا هد در محیط کلین‌روم (Clean Room)؛ ۳. اصلاح فریمور و ساختار دسترسی به دیتا؛ ۴. استخراج اطلاعات و کپی بر روی یک حافظه سالم. این فرآیند به تجهیزات گران‌قیمت مانند دستگاه PC-3000 و مهارت بالای تکنسین نیاز دارد و نباید در محیط‌های غیر ایزوله انجام شود.

خیر، استفاده از دستور CHKDSK بر روی هاردی که دارای نقص فیزیکی یا صدای غیرعادی است، بسیار خطرناک است. این دستور فشار زیادی به هدها وارد می‌کند تا ساختار فایل‌ها را اصلاح کند. اگر هارد دارای بدسکتور فیزیکی باشد، CHKDSK با تلاش مکرر برای خواندن و جابجایی داده‌ها، باعث فشار مضاعف به هد و احتمالاً برخورد آن با پلاتر می‌شود. این دستور فقط برای رفع مشکلات نرم‌افزاری در هاردهای کاملاً سالم از نظر فیزیکی توصیه می‌شود.

اگر هارد هنوز شناسایی می‌شود اما کند است، نباید فایل‌ها را به صورت دستی کپی/پیست کنید، زیرا در برخورد با اولین فایل خراب، فرآیند متوقف می‌شود. بهترین راه استفاده از روش 'Disk Imaging' یا 'Cloning' با نرم‌افزارهایی مانند Macrium Reflect یا ابزارهای لینوکسی مثل ddrescue است. این ابزارها سعی می‌کنند سکتور به سکتور اطلاعات را کپی کنند و در صورت رسیدن به سکتور خراب، از آن عبور کرده و بقیه داده‌ها را نجات می‌دهند تا کمترین فشار به هارد وارد شود.

بازیابی نرم‌افزاری زمانی انجام می‌شود که هارد از نظر فیزیکی سالم است اما اطلاعات به دلیل فرمت شدن، حذف تصادفی یا ویروسی شدن از دسترس خارج شده‌اند. در این حالت از برنامه‌هایی مثل EaseUS یا Recuva استفاده می‌شود. اما بازیابی سخت‌افزاری زمانی است که هارد شناسایی نمی‌شود، صدای غیرعادی دارد یا برد آن سوخته است. در این شرایط، ابتدا باید هارد در محیط آزمایشگاهی تعمیر سخت‌افزاری شود تا بتوان به دیتای آن دسترسی پیدا کرد.

داخل محفظه هارد دیسک کاملاً استریل و عاری از هرگونه گرد و غبار است. فاصله بین هد و پلاتر کمتر از قطر یک تار مو یا حتی یک ذره گرد و غبار است. باز کردن درپوش هارد در محیط معمولی باعث نشستن ذرات معلق هوا روی پلاتر می‌شود. به محض روشن شدن هارد، این ذرات مانند سنباده عمل کرده و باعث از بین رفتن لایه مغناطیسی حاوی اطلاعات می‌شوند. جراحی هارد فقط باید در کلین‌روم کلاس ۱۰۰ انجام شود.

خیر، روش فریز کردن هارد یک باور قدیمی و بسیار اشتباه است. ایده پشت این کار منقبض کردن قطعات فلزی برای رفع گیرکردن موتور بود، اما امروزه این کار باعث ایجاد میعان (رطوبت) در داخل محفظه هارد می‌شود. رطوبت ایجاد شده پس از خارج کردن از فریزر، باعث چسبیدن هد به پلاتر یا ایجاد اتصال کوتاه در بردهای الکترونیکی مدرن می‌شود. این حرکت ریسک نابودی کامل اطلاعات را به شدت افزایش می‌دهد و توسط هیچ متخصص بازیابی توصیف نمی‌شود.

تکنولوژی S.M.A.R.T یک سیستم خودکنترلی برای نظارت بر سلامت درایو است. پارامترهای حیاتی که نشان‌دهنده خطر جدی هستند عبارتند از: 'Reallocated Sectors Count' (تعداد سکتورهای جایگزین شده)، 'Current Pending Sector Count' (سکتورهای در انتظار بررسی) و 'Uncorrectable Sector Count'. اگر مقدار این پارامترها از صفر بیشتر شود، یعنی سطح مغناطیسی دیسک در حال تخریب است و هارد به زودی از کار خواهد افتاد. در SSDها، پارامتر 'Remaining Life' یا 'Media Wearout Indicator' نشان‌دهنده پایان عمر حافظه است.

بدسکتور به بخش‌هایی از هارد گفته می‌شود که قابل خواندن یا نوشتن نیستند. بدسکتور منطقی (Logical) ناشی از خطاهای نرم‌افزاری یا قطع ناگهانی برق هنگام نوشتن است که معمولاً با فرمت سطح پایین (Low Level Format) رفع می‌شود. اما بدسکتور فیزیکی (Physical/Hard) ناشی از آسیب فیزیکی به سطح پلاتر، گرد و غبار یا ضربه است. بدسکتورهای فیزیکی قابل تعمیر نیستند و هارد با استفاده از سکتورهای رزرو سعی در جایگزینی آن‌ها دارد تا زمانی که ظرفیت رزرو تمام شود.

افت سرعت در SSDها معمولاً به دو دلیل رخ می‌دهد: پر شدن ظرفیت درایو و پدیده Write Amplification. وقتی SSD پر می‌شود، کنترلر برای نوشتن داده‌های جدید باید بلوک‌های قدیمی را پاک و بازنویسی کند که زمان‌بر است. همچنین اگر قابلیت TRIM فعال نباشد، سیستم عامل نمی‌تواند به SSD اطلاع دهد که کدام بلوک‌ها دیگر استفاده نمی‌شوند. برای حفظ سرعت، همیشه باید حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از فضای SSD را خالی نگه داشت تا عملیات Garbage Collection به درستی انجام شود.

دما یکی از عوامل اصلی استهلاک قطعات الکترونیکی است. در HDDها، دمای بالای ۵۰ درجه سانتی‌گراد باعث منبسط شدن قطعات مکانیکی و تغییر ویسکوزیته روان‌کننده‌های موتور می‌شود که احتمال برخورد هد با پلاتر را بالا می‌برد. در SSDها، دمای بالا باعث تسریع در تخلیه بارهای الکتریکی سلول‌های حافظه (Data Retention) می‌شود، به این معنی که داده‌ها ممکن است بدون استفاده طولانی‌مدت از بین بروند. دمای ایده‌آل برای کارکرد اکثر حافظه‌ها بین ۲۵ تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد است.

فریمور در واقع سیستم‌عاملی است که روی چیپ‌های برد و بخشی از سطح دیسک ذخیره شده و وظیفه مدیریت عملیات هارد را دارد. خرابی فریمور می‌تواند باعث شود هارد با ظرفیت اشتباه شناسایی شود (مثلاً ۰ مگابایت)، با نام‌های عجیب در بایوس ظاهر شود، یا با وجود چرخش موتور، هیچ دیتایی ارسال نکند. خرابی فریمور در SSDها بسیار شایع‌تر است و معمولاً باعث قفل شدن کامل درایو در حالت 'Panic Mode' می‌شود که دسترسی به اطلاعات را غیرممکن می‌کند.

عبارت Stiction ترکیبی از Static و Friction است. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که هدهای خواندن/نوشتن به دلیل رطوبت یا ضربه، به جای پارک شدن در ناحیه امن، روی سطح پلاتر می‌چسبند. در این حالت وقتی هارد روشن می‌شود، موتور توان کافی برای چرخاندن پلاترها را ندارد زیرا هدها مانع حرکت می‌شوند. علامت این خرابی شنیدن صدای بیپ ظریف یا وزوز هنگام روشن شدن هارد است. رفع این مشکل نیاز به باز کردن هارد در کلین‌روم و آزادسازی هدها دارد.

بازیابی از SSD به دلیل تکنولوژی Wear Leveling و قابلیت TRIM بسیار پیچیده است. در SSD، داده‌ها به صورت پراکنده در چیپ‌های مختلف حافظه ذخیره می‌شوند و کنترلر با استفاده از الگوریتم‌های پیچیده آن‌ها را مدیریت می‌کند. اگر کنترلر بسوزد، باید چیپ‌های حافظه جدا شده و دیتای خام آن‌ها با الگوریتم‌های مهندسی معکوس بازسازی شود. همچنین اگر دستور TRIM اجرا شده باشد، سلول‌های حافظه به صورت فیزیکی پاک می‌شوند و بازیابی اطلاعات حذف شده عملاً غیرممکن خواهد بود.

برد PCB وظیفه تبدیل سیگنال‌های الکتریکی به داده و کنترل موتور و هد را بر عهده دارد. در هاردهای قدیمی، تعویض برد با یک مدل کاملاً مشابه معمولاً جواب می‌داد. اما در هاردهای مدرن، هر برد دارای یک چیپ ROM اختصاصی است که حاوی پارامترهای کالیبراسیون منحصر به فرد همان هارد (Adaptive Data) است. بنابراین، برای تعویض برد، حتماً باید چیپ ROM از برد سوخته به برد جدید منتقل شود، در غیر این صورت هارد حتی با برد سالم هم کار نخواهد کرد.

هزینه بازیابی اطلاعات به هیچ وجه بر اساس حجم اطلاعات (مثلاً گیگابایتی) محاسبه نمی‌شود، بلکه بر اساس نوع خرابی و قطعات مورد نیاز تعیین می‌گردد. خرابی‌های منطقی معمولاً هزینه‌ای بین ۱ تا ۳ میلیون تومان دارند. اما خرابی‌های فیزیکی که نیاز به جراحی در کلین‌روم و تعویض هد دارند، به دلیل نیاز به خرید یک هارد مشابه (Donor) و ریسک بالا، معمولاً از ۵ میلیون تومان شروع شده و بسته به ظرفیت و مدل هارد ممکن است به مبالغ بسیار بالاتری برسد.

هزینه بالاتر بازیابی SSD ناشی از پیچیدگی تکنولوژی آن است. در موارد خرابی کنترلر، متخصص باید تمام چیپ‌های NAND را از روی برد جدا کرده (Desoldering)، با دستگاه‌های مخصوص بخواند و سپس با استفاده از نرم‌افزارهای بسیار گران‌قیمت، ساختار داده‌ای که کنترلر ایجاد کرده بود را شبیه‌سازی کند. این فرآیند زمان‌بر و نیازمند دانش فنی بسیار بالایی است. همچنین تجهیزات لازم برای بازیابی SSDهای NVMe و جدید بسیار گران‌تر از ابزارهای سنتی HDD هستند.

خرید هارد HDD دست دوم به هیچ وجه توصیه نمی‌شود، زیرا هارد یک قطعه مکانیکی با عمر محدود است و شما از سابقه ضربه خوردن یا ساعات کارکرد واقعی آن مطلع نیستید. در مورد SSD، اگرچه قطعه مکانیکی ندارد، اما سلول‌های حافظه دارای محدودیت تعداد دفعات نوشتن (TBW) هستند. اگر قصد خرید دارید، حتماً باید گزارش S.M.A.R.T هارد را بررسی کنید. با توجه به قیمت بالای بازیابی اطلاعات، صرفه‌جویی اندک در خرید هارد دست دوم ممکن است منجر به هزینه‌های میلیونی برای بازیابی اطلاعات در آینده شود.

خیر، تقریباً هیچ شرکت سازنده یا گارانتی‌کننده‌ای در ایران و جهان، مسئولیت اطلاعات داخل هارد را بر عهده نمی‌گیرد. گارانتی فقط شامل تعمیر یا تعویض خودِ قطعه سخت‌افزاری است. نکته مهم این است که اگر برای بازیابی اطلاعات، هارد توسط مراکز غیرمجاز باز شود، گارانتی آن باطل خواهد شد. برخی مراکز تخصصی بازیابی اطلاعات، نامه‌های تاییدیه برای شرکت‌های گارانتی صادر می‌کنند تا مشتری بتواند پس از بازیابی، هارد معیوب را تعویض کند، اما هزینه بازیابی همچنان بر عهده مشتری است.

بسیاری از مراکز بازیابی اطلاعات دو یا سه سطح اولویت‌بندی دارند. در حالت عادی، هارد در صف بررسی قرار می‌گیرد و ممکن است ۱ تا ۲ هفته زمان ببرد. در حالت فوری یا اورژانسی، هارد خارج از نوبت بررسی شده و تکنسین‌ها به صورت اختصاصی روی آن کار می‌کنند. این حالت معمولاً بین ۳۰ تا ۵۰ درصد به هزینه نهایی اضافه می‌کند. این هزینه بابت تخصیص منابع و کار در ساعات غیراداری برای تحویل سریع‌تر پروژه به مشتری دریافت می‌شود.

نرم‌افزارهای رایگان مانند Recuva یا PhotoRec برای موارد بسیار ساده مانند حذف تصادفی فایل از روی یک فلش‌مموری یا هارد کاملاً سالم مفید هستند. اما برای هاردهایی که علائم خرابی سخت‌افزاری دارند یا فرمت شده‌اند، این نرم‌افزارها قدرت کافی ندارند و حتی ممکن است با اسکن‌های طولانی و غیراصولی، باعث فشار به هارد و از بین رفتن شانس بازیابی حرفه‌ای شوند. برای اطلاعات حیاتی، هزینه کردن برای نرم‌افزارهای لایسنس‌دار یا مراجعه به متخصص همیشه به صرفه‌تر است.

هزینه جراحی هارد شامل سه بخش اصلی است: ۱. اجرت متخصص و استفاده از تجهیزات کلین‌روم؛ ۲. هزینه خرید 'هارد مشابه' یا Donor که باید دقیقاً از همان مدل، سری و گاهی همان هفته تولید باشد تا قطعاتش (مثل هد) با هارد بیمار سازگار باشد؛ ۳. زمان صرف شده برای استخراج دیتا که در موارد شدید ممکن است چندین روز طول بکشد. توجه داشته باشید که هارد Donor پس از جراحی دیگر قابل استفاده نخواهد بود و هزینه آن بخشی از خسارت مشتری محسوب می‌شود.

تفاوت قیمت معمولاً ناشی از سطح تجهیزات و تخصص است. مراکز ارزان‌قیمت ممکن است از متدهای ریسکی یا نرم‌افزارهای کرک شده استفاده کنند که شانس بازیابی را کاهش می‌دهد. مراکز معتبر دارای کلین‌روم استاندارد، دستگاه‌های پیشرفته مثل PC-3000 (که قیمت آن بیش از ۱۰ هزار دلار است) و آرشیو کاملی از بردهای هارد هستند. همچنین ضمانت محرمانگی و نرخ موفقیت بالاتر در بازیابی، از عوامل تاثیرگذار بر قیمت در مراکز حرفه‌ای است.

برای اطمینان از امنیت اطلاعات، حتماً به مراکز دارای مجوز رسمی و سابقه طولانی مراجعه کنید. قبل از تحویل هارد، درخواست فرم رسید رسمی با بندهای محرمانگی (NDA) داشته باشید. مراکز معتبر معمولاً سیستم‌های مانیتورینگ دارند و اجازه خروج هیچ دیتایی را به تکنسین‌ها نمی‌دهند. همچنین می‌توانید درخواست کنید که فرآیند کپی نهایی اطلاعات در حضور خودتان انجام شود یا اطلاعات بازیابی شده بلافاصله پس از تحویل، از روی سرورهای مرکز پاک شوند.

در اکثر قراردادهای فروش و گارانتی (EULA) که هنگام خرید یا نصب نرم‌افزار تایید می‌کنید، صراحتاً ذکر شده که سازنده هیچ مسئولیتی در قبال از دست رفتن داده‌ها (Data Loss) ندارد و مسئولیت تهیه نسخه پشتیبان بر عهده کاربر است. شکایت قانونی معمولاً به نتیجه نمی‌رسد مگر اینکه ثابت شود هارد دارای یک نقص طراحی سیستماتیک و پنهان بوده که سازنده با وجود اطلاع، آن را فراخوان (Recall) نکرده است که اثبات این موضوع بسیار دشوار و پرهزینه است.

اگر مرکز بازیابی به دلیل بی‌احتیاطی یا عدم استفاده از تجهیزات مناسب (مثل باز کردن هارد خارج از کلین‌روم) باعث نابودی همیشگی دیتا شود، مشتری می‌تواند طبق قوانین نظام صنفی رایانه شکایت کند. البته اثبات اینکه آسیب در مرکز رخ داده دشوار است. برای پیشگیری، همیشه قبل از تحویل، از وضعیت ظاهری هارد عکس بگیرید و در رسید تحویل، وضعیت دقیق هارد (مثلاً پلمب بودن پیچ‌ها) را قید کنید تا در صورت بروز مشکل، مستندات قانونی داشته باشید.

اگر لپ‌تاپ متعلق به شرکت است، مالکیت داده‌های داخل آن نیز معمولاً طبق قراردادهای استخدامی متعلق به شرکت است. اقدام شخصی برای بازیابی اطلاعات بدون هماهنگی با واحد IT یا حراست می‌تواند منجر به اتهامات امنیتی یا نقض قرارداد شود. در صورت خرابی هارد این لپ‌تاپ‌ها، حتماً باید طبق پروتکل‌های داخلی شرکت عمل کرد و در صورت نیاز به مرکز بازیابی، نامه‌ای رسمی از سوی شرکت برای حفظ محرمانگی ارائه شود.

بسیاری از سازمان‌ها طبق استانداردهای حفاظتی (مانند GDPR یا ISO 27001) موظف هستند هاردهای سوخته را قبل از دور انداختن یا تحویل به گارانتی، به صورت فیزیکی نابود کنند. صرف سوختن برد هارد به معنای از بین رفتن دیتا نیست و افراد سودجو می‌توانند با تعویض قطعات به دیتا دسترسی پیدا کنند. روش‌های قانونی امحا شامل استفاده از دستگاه دیگوسر (Degausser) برای نابودی مغناطیسی یا خرد کردن فیزیکی (Shredding) پلاترها است.

از نظر قانون کپی‌رایت بین‌المللی، استفاده از نرم‌افزار کرک شده غیرقانونی است. اما از جنبه فنی و امنیتی، خطر بزرگتر این است که این نرم‌افزارها اغلب حاوی بدافزار یا تروجان هستند. زمانی که شما دسترسی کامل به هارد خود را به یک برنامه کرک شده می‌دهید، این برنامه می‌تواند اطلاعات حساس شما را به سرورهای ناشناس ارسال کند. همچنین نسخه‌های کرک شده معمولاً در فرآیندهای حساس بازیابی دچار خطا شده و باعث آسیب منطقی بیشتر به ساختار فایل‌ها می‌شوند.

سرقت و انتشار اطلاعات شخصی یا تجاری طبق قانون جرایم رایانه‌ای جرم محسوب می‌شود و مجازات حبس و جریمه نقدی دارد. در صورت وقوع این اتفاق، شما باید به دادسرای جرایم رایانه‌ای شکایت کنید. داشتن رسید معتبر از تعمیرگاه که در آن مشخصات هارد ذکر شده باشد، اصلی‌ترین مدرک شما برای اثبات تحویل هارد به آن مرکز است. به همین دلیل هرگز هارد حاوی اطلاعات شخصی را به افراد متفرقه و بدون دریافت رسید رسمی تحویل ندهید.

بله، اما به شرطی که فرآیند بازیابی توسط کارشناسان رسمی دادگستری یا پلیس فتا انجام شود تا 'زنجیره استناد' (Chain of Custody) حفظ شود. اطلاعاتی که توسط مراکز خصوصی بازیابی می‌شوند، ممکن است به عنوان اماره (نشانه) پذیرفته شوند، اما برای اینکه مدرک قطعی محسوب شوند، باید صحت آن‌ها و عدم تغییر در محتوا توسط کارشناس معتمد دادگاه تایید شود. در پرونده‌های حقوقی، دستکاری غیرحرفه‌ای هارد می‌تواند باعث رد مدرک در دادگاه شود.

طبق عرف و قوانین صنفی، مراکز بازیابی موظف هستند تا مدت زمان مشخصی (معمولاً ۱ تا ۳ ماه) از قطعه مشتری نگهداری کنند. پس از این مدت و در صورت عدم پیگیری مشتری، مرکز مسئولیتی در قبال مفقود شدن یا آسیب دیدن هارد نخواهد داشت. حتماً هنگام تحویل هارد، بند مربوط به مدت زمان نگهداری را در رسید مطالعه کنید و در صورتی که فرآیند بازیابی طولانی شد، به صورت کتبی یا از طریق پیام‌رسان‌ها تاییدیه تمدید زمان نگهداری را دریافت کنید.